Conflict of Interest
ผลประโยชน์ทับซ้อนกับการทุจริตต่อหน้าที่

เขียนโดย: ทนายตรัย (พนากร เตโชสถิตยกุล)

คำจำกัดความของ Conflict of Interest

Conflict of Interest หรือเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน หากอธิบายคำจำกัดความอย่างง่ายๆ ในทางปฏิบัติมักจะพบเจอกันอยู่ 3 รูปแบบหลักๆ คือ:

  1. การเอื้อผลประโยชน์ให้ตัวเอง
  2. การเอื้อผลประโยชน์ให้ครอบครัว พวกพ้อง
  3. การได้รับค่าตอบแทนส่วนเกินเพราะใช้ตำแหน่งหน้าที่แห่งตนโดยทุจริต

ความหมายคำว่า "ทุจริต" ในกฎหมายแรงงาน

ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มิได้บัญญัติความหมายของคำว่า "ทุจริต" ไว้โดยตรง ศาลฎีกาจึงได้วางแนวบรรทัดฐานไว้อย่างชัดเจนผ่านหลายคำพิพากษา:

⚖️ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๖๔๒/๒๕๕๙

ศาลวินิจฉัยว่า คำว่า "ทุจริต" ให้ใช้ความหมายตามพจนานุกรม คือความประพฤติชั่ว โกง ไม่ซื่อตรง การที่หัวหน้างานฝ่ายควบคุมคุณภาพมีอำนาจอนุมัติและรับรองเวลาในบัตรตอก กลับจงใจลงลายมือชื่อรับรองเวลาทำงานอันเป็นเท็จ ถือเป็นการกระทำที่ไม่ซื่อตรงต่อหน้าที่เข้าข่ายทุจริตต่อหน้าที่แล้ว แม้นายจ้างจะยังไม่ได้จ่ายค่าตอบแทนเพราะมีการตรวจสอบพบก่อน ก็หาทำให้การกระทำนั้นไม่เป็นการทุจริตไปได้

⚖️ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๑๖๓๑๐/๒๕๕๗

พนักงานขายอาศัยโอกาสเรียกให้ลูกค้าโอนเงินเข้าบัญชีตนเองเพื่อเป็นค่ามัดจำและค่าจดทะเบียน แล้วนำเงินส่วนเกินไว้ไม่คืนลูกค้า จนโดนแจ้งความข้อหายักยอกทรัพย์ ถือเป็นการประพฤติตนไม่ซื่อตรงต่อหน้าที่ คดโกง เป็นการทุจริตต่อหน้าที่ตามมาตรา 119 วรรคหนึ่ง (1) และกระทำผิดร้ายแรงตาม ป.พ.พ. มาตรา 583 นายจ้างจึงเลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า

กรณีศึกษาจริงจากประสบการณ์ว่าความ

ผู้เขียนเคยทำคดีลักษณะนี้ ซึ่งพนักงานมีพฤติกรรมเอื้อประโยชน์ให้กับอดีตภรรยา (กรรมการผู้จัดการ บริษัท ผัวเมีย จำกัด) ให้เข้ามาขึ้นทะเบียนผู้ค้า (Approved Vendor List) โดยพนักงานแอบมีส่วนได้ส่วนเสียหลังไมค์ และวางแผนเป็นขั้นตอน ดังนี้:

📌 ลำดับขั้นตอนการวางแผนของผู้กระทำผิด

  • ขั้นตอนที่ 1: ภรรยาพนักงานยื่นขอกลับมาใช้คำนำหน้า "นางสาว" และเปลี่ยนใช้นามสกุลเดิม
  • ขั้นตอนที่ 2: จดทะเบียนตั้งบริษัทใหม่ร่วมกับบุคคลอื่น
  • ขั้นตอนที่ 3: พนักงานจดทะเบียนหย่ากับภรรยาตามกฎหมาย
  • ขั้นตอนที่ 4: อดีตภรรยายื่นเรื่องขอพาบริษัทใหม่เข้าขึ้นทะเบียนผู้ค้า (Vendor) ในบริษัทที่อดีตสามีทำงานอยู่
  • ขั้นตอนที่ 5: เมื่อได้รับอนุมัติ พนักงานก็ส่งลูกค้าไปทดสอบสินค้ากับบริษัทของอดีตภรรยาเพื่อรับผลประโยชน์

ในทางนำสืบพยานบุคคลและพยานเอกสาร ศาลเชื่อว่าพนักงานกระทำทุจริตต่อหน้าที่จริง จึงพิพากษายกฟ้อง และคดีถึงที่สุดในศาลชั้นต้น

การประมูลงานกับบริษัทของคู่สมรส (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2862/2552)

ในประเด็นเรื่อง Conflict of Interest มีคำพิพากษาฎีกาที่ 2862/2552 ได้ตัดสินไว้อย่างน่าสนใจ กรณีภรรยาจัดทำเอกสารเปรียบเทียบราคาเสนอผู้บังคับบัญชา โดยปิดบังข้อเท็จจริงว่าบริษัทที่ร่วมเสนอราคาและชนะการประมูลนั้น มีสามีของตนเป็นกรรมการบริหารและผู้ถือหุ้นอยู่

ศาลฎีกาอุทธรณ์ฟังขึ้นและวินิจฉัยว่า หากจัดการประมูลโดยสุจริต ควรแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาทราบทันที การปกปิดไว้ถือเป็นการใช้อำนาจหน้าที่เพื่อประโยชน์แก่ตนเองหรือสามี พฤติการณ์จึงเป็นการทุจริตต่อหน้าที่ ศาลพิพากษายกฟ้อง!

💡 สรุปจรรยาบรรณธุรกิจ (Business Ethics):
เรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน (Conflict of Interest) ถือเป็นหัวใจสำคัญของจรรยาบรรณการทำธุรกิจ การยึดมั่นในความถูกต้อง ความซื่อสัตย์สุจริต และความโปร่งใส ย่อมเป็นสิ่งที่องค์กรนายจ้างที่มีคุณธรรมต้องการมากที่สุด
ทนายตรัย พนากร เตโชสถิตยกุล

บทความโดย: ทนายตรัย พนากร เตโชสถิตยกุล

กรรมการผู้จัดการ บริษัท ตรีบุญลอว์ จำกัด

• ที่ปรึกษากฎหมายองค์กรและวิทยากรอบรมกฎหมายแรงงาน

• ใบอนุญาตทนายความเลขที่: 3097/2553

ต้องการที่ปรึกษากฎหมายองค์กร หรือจัดทำร่างข้อบังคับทำงาน?

ปรึกษาทีมทนายความผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงานและการบริหารงานบุคคล

ติดต่อที่ปรึกษากฎหมาย / ขอใบเสนอราคา