การกำหนดค่าปรับกรณีลูกจ้างทำความเสียหาย และการทำหนังสือยอมรับสภาพหนี้

สวัสดีครับทุกท่าน บทความนี้เกิดขึ้นเนื่องจาก มีสมาชิกท่านหนึ่งใน LINE OPENCHAT ทนายสาย HR ถามมาว่า พนักงานขายไม่ส่งเงินที่เก็บได้จากลูกค้าเข้าบัญชีบริษัท ซึ่งบริษัทมีมาตรการเรียกปรับ 2 เท่าของค่าเสียหาย และให้พนักงานทำหนังสือยอมรับสภาพหนี้และหักเงินค่าจ้างตามหนังสือรับสภาพหนี้ดังกล่าว

1. การกำหนดมาตรการปรับ 2 เท่า ทำได้หรือไม่?

คำถามแรกนั้น การมีมาตรการปรับไม่ว่าจะ 2 เท่า หรือ 3 เท่านั้น สามารถทำได้ โดยอ้างอิงประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

2. การทำหนังสือรับสภาพหนี้ และหลักเกณฑ์การหักค่าจ้าง

สำหรับคำถามที่ 2 อันดับแรก ต้องมาทำความเข้าใจกันก่อนว่า การรับสภาพหนี้คืออะไร การรับสภาพหนี้ก็คือการกระทำอย่างหนึ่งอย่างใดของลูกหนี้ เพื่อยอมรับว่าลูกหนี้เป็นหนี้ต่อเจ้าหนี้ ซึ่งมูลหนี้นั้นมีอยู่จริงและสามารถบังคับได้ตามกฎหมาย อย่างไรก็ดีหนี้ที่สามารถนำมารับสภาพหนี้กันได้นั้น ต้องไม่เป็นหนี้ที่เกิดจากนิติกรรมที่ขัดต่อกฎหมาย หรือนิติกรรมที่มีผลเป็นโมฆะซึ่งไม่ก่อให้เกิดหนี้ตามกฎหมาย

หนี้ที่เกิดจากมูลสัญญาจ้างแรงงานและลูกจ้างได้ทำละเมิดต่อนายจ้าง จึงเป็นหนี้ที่บังคับได้ตามกฎหมาย สามารถมาทำการรับสภาพหนี้ได้ แต่การจะกำหนดมูลหนี้ตามความเสียหายที่แท้จริง หรือตามมาตรการปรับ ไม่ว่าจะ 2 เท่าหรือ 3 เท่านั้น อยู่ที่ว่าลูกหนี้ยินยอมรับสภาพหนี้หรือไม่

หากยอมรับตามที่นายจ้างเรียกปรับสูงกว่าค่าเสียหายที่เกิดขึ้นจริง ส่วนตัวผู้เขียนเห็นว่าไม่ทำให้หนังสือรับสภาพหนี้เสียไป หากลูกจ้างไม่ปฏิบัติตามหนังสือรับสภาพหนี้ โดยไม่ชำระทั้งหมดหรือชำระบางส่วน เมื่อคดีไปถึงศาล ศาลก็ใช้ดุลพินิจในการปรับลดลงได้อีกเช่นกัน เพราะมูลหนี้เดิมมาจากการกำหนดค่าเสียหายล่วงหน้าซึ่งเป็นเบี้ยปรับนั่นเอง

แต่ถ้าลูกจ้างชำระหนี้ไปหมดแล้ว ต่อมามารู้เข้าแบบนี้ จะเรียกคืนได้มั้ย ส่วนตัวก็คิดว่าเรียกคืนไม่ได้ เพราะถือเป็นการชำระหนี้ตามอำเภอใจ ตามมาตรา 407 “บุคคลใดได้กระทำการอันใดตามอำเภอใจเหมือนหนึ่งว่าเพื่อชำระหนี้โดยรู้อยู่ว่าตนไม่มีความผูกพันที่จะต้องชำระ ท่านว่าบุคคลผู้นั้นหามีสิทธิจะได้รับคืนทรัพย์ไม่”

เหตุที่ผู้เขียนคิดเห็นเช่นนี้ก็เพราะว่า การเรียกค่าปรับเกิดตามสัญญาที่ได้ตกลงกันไว้โดยชอบแต่ต้น เมื่อลูกหนี้ปฏิบัติตามสัญญา ย่อมไม่มีสิทธิเรียกคืนนั่นเอง